Pam Mae Chwarae’n Bwysig: Cefnogi Datblygiad Blynyddoedd Cynnar yng Nghymru

Mae chwarae’n aml yn edrych yn syml – plentyn bach yn pentyrru blociau, plentyn yn tasgu mewn pyllau dŵr, gêm o pi-po sydd byth yn mynd yn hen. Ond i blant ifanc, nid hwyl yn unig yw chwarae. Dyma sut maen nhw’n dysgu, yn tyfu, ac yn gwneud synnwyr o’r byd o’u cwmpas.

Pam mae chwarae mor bwysig i ddatblygiad blynyddoedd cynnar?

Ym mlynyddoedd cynharaf plentyn, chwarae yw un o’r arfau mwyaf pwerus ar gyfer datblygiad. Trwy chwarae, mae plant yn adeiladu sgiliau iaith a chyfathrebu, yn datblygu dealltwriaeth gymdeithasol ac emosiynol, yn cryfhau eu gallu i ddatrys problemau, ac yn adeiladu cydsymudiad corfforol.

Chwarae hefyd yw’r ffordd mae plant yn dysgu rheoli eu hemosiynau, adeiladu gwytnwch, a ffurfio ymlyniadau diogel gyda’r oedolion o’u cwmpas. Yn aml, trwy chwarae – yn hytrach na chyfarwyddyd uniongyrchol – y mae plentyn ifanc yn dysgu am y tro cyntaf sut i gymryd tro, rhannu, trafod, a dygymod â rhwystredigaeth.

Oherwydd hyn, cydnabyddir chwarae fel hawl sylfaenol i’r plentyn o dan Erthygl 31 Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn – nid dim ond ychwanegiad braf, ond rhywbeth y mae gan bob plentyn hawl iddo.

Cymru a’r hawl i chwarae

Mae Cymru wedi bod yn arweinydd gwirioneddol ar y mater hwn. O dan Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010, mae gan awdurdodau lleol ledled Cymru ddyletswydd gyfreithiol – y Ddyletswydd Digonolrwydd Chwarae – i asesu a sicrhau digon o gyfleoedd chwarae i blant yn eu hardal. Mae’n un o’r unig ddyletswyddau cyfreithiol o’i math yn y byd, ac mae’n adlewyrchu pa mor ddifrifol y caiff chwarae ei ystyried fel rhan o les plant yma.

Play Wales yw’r sefydliad cenedlaethol ar gyfer chwarae plant yng Nghymru. Mae eu gwefan yn adnodd gwych i rieni, gofalwyr a gweithwyr proffesiynol, gan gynnig canllawiau ymarferol, ymchwil, ac ymgyrchoedd sy’n cefnogi hawl plant i chwarae – gan gynnwys eu gwaith hirsefydlog ar risg, chwarae yn yr awyr agored, a chwarae ym mlynyddoedd cynnar plentyn.

Am y canllawiau diweddaraf gan Lywodraeth Cymru ar y Ddyletswydd Digonolrwydd Chwarae, ewch i gov.wales a chwilio am “digonolrwydd chwarae.”

Pedair ffordd syml o gefnogi chwarae gartref

Does dim rhaid i chwarae fod yn ddrud, yn gymhleth, nac yn “berffaith Pinterest.” Dyma bedair ffordd hawdd i rieni a gofalwyr ddod â mwy o chwarae i fywyd bob dydd:

1. Dilynwch eu harweiniad. Gadewch i’ch plentyn ddewis y gêm, hyd yn oed os yw’n ymddangos yn ailadroddus. Mae dilyn eu harweiniad yn adeiladu hyder ac yn dangos iddyn nhw fod eu syniadau’n bwysig.
2. Trowch dasgau bob dydd yn chwarae. Mae didoli dillad golchi yn ôl lliw, “helpu” i droi bwyd, neu gyfrif camau ar y ffordd i’r ysgol i gyd yn cyfrif fel chwarae gwerthfawr.
3. Ewch allan, hyd yn oed am ddeg munud. Mae neidio mewn pyllau dŵr, casglu dail, neu daith gerdded fer yn cefnogi datblygiad corfforol ac archwilio diogel.
4. Siaradwch a disgrifiwch wrth i chi fynd. Mae disgrifio’r hyn rydych chi’n ei wneud gyda’ch gilydd yn adeiladu iaith yn naturiol, heb iddo deimlo fel gwers.

Sut mae Home-Start yn cefnogi chwarae mewn teuluoedd Cymreig

I lawer o’r teuluoedd rydyn ni’n gweithio gyda nhw, nid yw chwarae bob amser yn dod yn hawdd – ac anaml y mae hynny oherwydd diffyg cariad neu ymdrech. Gall rhieni sy’n ymdopi ag ynysigrwydd, iechyd meddwl gwael, babi newydd, neu ofynion plentyn ag anghenion ychwanegol, ei chael hi’n anodd dod o hyd i’r amser, egni, neu hyder i chwarae gyda’u plant yn y ffordd yr hoffent.

Dyma lle mae ein gwirfoddolwyr yn camu i mewn. Yn hytrach na dim ond dweud wrth rieni bod chwarae’n bwysig, mae ein gwirfoddolwyr hyfforddedig yn ymuno â nhw – gan fodelu syniadau chwarae syml, cost isel, a helpu rhieni i weld chwarae fel rhywbeth cyraeddadwy, nid eitem arall ar restr dasgau sydd eisoes yn llethol.

Dros amser, mae’r cymorth hwn yn gwneud mwy na llenwi prynhawn. Mae’n helpu i ailadeiladu hyder rhieni, yn cryfhau’r cwlwm rhwng rhiant a phlentyn, ac yn helpu rhoi’r dechrau gorau mewn bywyd i blant – i gyd trwy weithred syml, llawen chwarae.

Cymerwch ran

Os ydych chi’n adnabod teulu a allai elwa o ychydig o gymorth ychwanegol, neu os oes gennych chi ddiddordeb mewn gwirfoddoli gyda Home-Start, byddem wrth ein bodd yn clywed gennych chi.